ΠΕΤΡΟΣ ΜΕΝΔΩΝΗΣ
[αναδημοσίευση από το διαδικτυακό περιοδικό Εκπαιδευτική Λέσχη http://www.e-lesxi.gr]
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Κάθε εκπαιδευτική πολιτική οφείλει να
απαντήσει στο ερώτημα της σχολικής γνώσης (που αποτελεί σχεδόν συνώνυμο
του ερωτήματος της χρησιμότητας του σχολείου: τι τα θέλουμε τα
σχολεία;). Τι πρέπει να διδάσκει λοιπόν το σχολείο; Ό,τι ακολουθεί
αποτελεί κατ’ αρχήν ένα διπλό ισχυρισμό: α) η αντίφαση που χαρακτηρίζει
εδώ και πάνω από μια δεκαετία την επίσημη απάντηση του ερωτήματος αυτού
στο ελληνικό σχολείο εκθέτει τους εκπαιδευτικούς σε μια κατάσταση
«δομικής» αποτυχίας και τους στερεί την απαραίτητη επαγγελματική
περηφάνια με αρνητικά αποτελέσματα στα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών
και β) η ριζοσπαστική απάντηση δεν καταφέρνει να αντιστρέψει την
εικόνα..Στη συνέχεια παρουσιάζονται μερικά στοιχεία από το ρεύμα του
κοινωνικού ρεαλισμού στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης, ως μια
δυνατότητα απάντησης του κεντρικού ερωτήματος (και) από ριζοσπαστική
πλευρά.
vvv
1. Η Παραλυτική Αντίφαση Της Επίσημης Απάντησης
1.1 Η αντίφαση
Τα τελευταία χρόνια η επίσημη απάντηση του
ελληνικού σχολείου στο ζήτημα της σχολικής γνώσης διαπερνάται από την
αντίφαση μεταξύ της γενικής επιλογής μιας αόρατης παιδαγωγικής, και της
συγκεκριμένης επιλογής τεράστιουόγκου περιεχομένων[1].Στον
όρο«αόρατη παιδαγωγική» συμπυκνώνουμε παιδαγωγικές που τονίζουν
τηνοικοδόμησητων νέων γνώσεων εκ μέρους του μαθητή (σε αντιπαράθεση με
τη μετάδοση τους από το δάσκαλο στο μαθητή),προβάλλουν τη μορφή του
δασκάλου / συνεργάτη των μαθητών και οργανωτή εμπειριών (σε αντιπαράθεση
με τη μορφή του δασκάλου-αυθεντία), μετατοπίζουντην έμφασηαπό τα
περιεχόμενα στη μέθοδο διδασκαλίας και στις δεξιότητες που αυτή
καλλιεργεί, αποδίδουν προτεραιότητα στο«μαθαίνω πώς να μαθαίνω»,
πριμοδοτούν τη συνεργατική και διερευνητική μάθηση[2]
κλπ. Η «αόρατη παιδαγωγική» κηρύσσεται στα επίσημα κείμενα του
υπουργείου και των υπηρεσιών του, προτάσσεται στα σώματα των αναλυτικών
προγραμμάτων ως εισαγωγή ή θεωρητικό μέρος και τελικά αντιφάσκει με τα
ξεχειλωμένα περιεχόμενα των αναλυτικών προγραμμάτων και των βιβλίων τόσο
γιατί η πρώτη απαιτεί πολύ πιο αργούς ρυθμούς από αυτούς που απαιτούν
τα δεύτερα, όσο και γιατί προσανατολίζει σε διαφορετικά επιτεύγματα.
